Wat leert Spanje ons over de invloed van AI in het ICT werkveld en onderwijs

Wat leert Spanje ons over de invloed van AI in het ICT werkveld en onderwijs?

Herstel de beeldvorming rond AI en het ICT‑vak – voordat het tekort onbeheersbaar wordt

Tijdens de HBO‑i Conference Tour 2026 bezocht een delegatie van docenten, lectoren en directeuren uit 16 Nederlandse hogescholen de steden Madrid en Málaga om te leren hoe Spaanse onderwijsinstellingen en bedrijven omgaan met actuele uitdagingen zoals kunstmatige intelligentie, cybersecurity en digitale soevereiniteit. Een reis die hoort bij Strategy Alliance, de verbinding van “rigor and relevance”- oftewel de wereld en de Wetenschap verbinden. 

In Madrid werd duidelijk hoe groot en ambitieus het technische onderwijs daar is, met vergelijkbare uitdagingen als in Nederland: instroomproblemen en aansluiting op de arbeidsmarkt. Bezoeken aan de Universidad Politécnica de Madrid en CUNEF Universidad lieten zien hoe snel digitalisering en AI ook in niet-technische opleidingen belangrijk worden. Daarnaast gaf Deloitte inzicht in hoe organisaties werken aan Europese digitale onafhankelijkheid.

In Málaga werd de opkomst van de stad als tech‑hub zichtbaar. Bij Capgemini kreeg de delegatie een kijkje in grootschalige digitaliserings- en cybersecurityprojecten en hoe lokaal talent wordt ingezet. Bij BIC Euronova zagen zij hoe startups worden begeleid richting groei.

Binnen ons netwerk zien we een gezamenlijke uitdaging opdoemen: de beeldvorming rond kunstmatige intelligentie en het beroep van ICT’er. In zowel Spanje als Nederland schrijven steeds minder studenten zich in voor opleidingen op het gebied van Software Engineering. De belangrijkste oorzaak lijkt de hardnekkige boodschap in de media dat generatieve AI het programmeerwerk volledig zal overnemen. Grote AI‑aanbieders versterken dit beeld bovendien met rapporten waarin wordt gesteld dat de programmeur uiteindelijk overbodig wordt.

Dat AI het ICT‑werk verandert, staat buiten kijf. Vooral repeterende taken zullen verdwijnen of sterk worden geautomatiseerd. Maar het beeld dat ‘AI alles gaat overnemen’ is te simplistisch. Nederlandse bedrijven geven juist aan dat ze ondanks de opkomst van generatieve AI dringend behoefte blijven houden aan goed opgeleide ICT‑professionals. AI biedt ondersteuning, maar heeft nog lang niet het totaaloverzicht, het domeinbegrip of de oordeelsvorming die een professional wel kan bieden.

De netwerkbijeenkomst leverde één duidelijke conclusie op: als we het arbeidstekort in de ICT-sector niet nóg verder willen laten oplopen, moeten bedrijven en opleidingen gezamenlijk optreden. Samen moeten zij de publieke beeldvorming bijstellen en laten zien dat het ICT‑vak juist interessanter, creatiever en relevanter wordt door AI. Doen we dat niet, dan staan we over drie jaar voor een nog groter tekort aan ICT‑talent dan nu al het geval is.

De rode draad van de reis: zowel Spanje als Nederland kampen met dezelfde onderwijskundige en technologische vraagstukken. Maar de Spaanse bedrijfscultuur legt de nadruk op informele momenten—zoals lange lunches—als cruciale ruimte voor samenwerking en ideeënvorming. Hierdoor groeide de Nederlandse delegatie in een paar dagen tijd uit tot een sterker, hechter netwerk met gedeelde ambities.